Het raam: opbouw, soorten, glas en eisen helder uitgelegd

Aluminium raam met openstaande vleugel in de werkplaats

Het raam is het deel van de gevel waardoor licht, lucht en uitzicht je woning binnenkomen. Taalkundig is het simpel: het is het raam, meervoud de ramen, verkleinwoord het raampje. Technisch ligt het anders. Een raam bestaat uit een kozijn, een of meer vleugels, glas, beslag en afdichtingen, en die moeten samen goed werken. Op deze pagina lees je hoe een raam is opgebouwd, welke soorten er zijn, waar je op let bij glas, isolatie en ventilatie, en welke regels in Nederland en België gelden.

Aluminiumschuifpuionline
Kies aluminium kozijnen voor je woning
Ontdek aluminium kozijnen, schuifpuien, deuren, steellook kozijnen en vouwwanden voor woningen in Nederland en België.

Bekijk het aanbod

TL;DR

  • Het raam (onzijdig, meervoud ramen) is het geheel van kozijn, vleugel, glas, beslag en de aansluiting op de muur.
  • De isolatie van een raam druk je uit in de Uw-waarde: hoe lager, hoe beter. Die waarde geldt voor kozijn en glas samen, niet voor het glas alleen.
  • Een goed geïsoleerd raam vraagt om continue ventilatie, bijvoorbeeld via roosters. Alleen af en toe luchten is niet genoeg.
  • De glassoort hangt niet alleen af van smaak of energie, maar ook van valrisico en hoogte van de borstwering.
  • In Nederland bestaat via de ISDE subsidie voor isolatieglas, uitgekeerd als vast bedrag per m² glas.

Inhoudsopgave

Wat is een raam precies?

In het dagelijks taalgebruik is een raam de glazen opening in een muur. In de bouw maakt men meer onderscheid. Het kozijn is het vaste frame dat in de muur zit. Het raam of de vleugel is het deel dat in het kozijn hangt en vaak open kan. Het venster is een ouder of formeler woord voor de hele opening met glas.

In de praktijk lopen deze termen door elkaar. Wie zegt “we vervangen de ramen”, bedoelt meestal kozijn, vleugels en glas samen. Voor een offerte is dat onderscheid wel belangrijk. Vervang je alleen het glas, alleen de vleugels, of het complete kozijn? Het antwoord bepaalt de prijs, de montagetijd en de isolatiewaarde die je uiteindelijk haalt.

Het woord raam heeft daarnaast nog andere betekenissen. Je kent het misschien van een borduurraam of van “binnen het raam van de afspraken”. Op deze pagina gaat het over het raam in je woning of bedrijfspand.

De onderdelen van een raam

Een raam is een samenstel van onderdelen. Elk onderdeel heeft een eigen functie:

  • Kozijn: het vaste frame dat aan de muur wordt bevestigd. Het draagt het gewicht van vleugels en glas.
  • Vleugel: het beweegbare deel binnen het kozijn. Een vast raam heeft geen vleugel; het glas zit dan direct in het kozijn.
  • Glas: enkel, dubbel, HR++ of triple glas, eventueel uitgevoerd als gehard of gelaagd veiligheidsglas.
  • Glaslat: de lat die het glas op zijn plaats houdt. Bij aluminium is dit een klemprofiel.
  • Beslag: scharnieren, krukken, sluitpunten en eventueel een kiepmechanisme.
  • Afdichtingen: rubbers tussen vleugel en kozijn en tussen glas en profiel, die tocht en water tegenhouden.
  • Aansluiting op de muur: de afdichting tussen kozijn en gevel, met kit, folie of compriband.

Dat laatste onderdeel wordt vaak onderschat. Een raam met uitstekend glas en een goed profiel verliest toch warmte als de naad tussen kozijn en muur niet luchtdicht is. Dan ontstaan tocht en koudebruggen, hoe goed het raam zelf ook is. Meer daarover lees je in onze praktijkgids over lucht- en waterdichtheid bij ramen.

Soorten ramen en hoe ze openen

De manier waarop een raam opent, bepaalt hoe je het gebruikt: om te ventileren, om schoon te maken of om een ruimte met de tuin te verbinden. Dit zijn de meest gebruikte types:

Type raam Hoe het opent Geschikt voor
Vast raam Opent niet Maximaal licht, grote glasvlakken, plekken waar je niet hoeft te luchten
Draairaam Draait open aan zijscharnieren Luchten en schoonmaken van buitenzijde vanuit huis
Kiepraam Kantelt aan de onderzijde naar binnen Veilig ventileren, ook bij regen
Draaikiepraam Draaien én kiepen met één kruk Slaapkamers en woonkamers, veelzijdig gebruik
Valraam Kantelt aan de bovenzijde naar binnen Bovenlichten, ventilatie hoog in de ruimte
Klepraam Klapt aan de bovenzijde naar buiten Ventilatie, vaak boven een vast raam
Schuifraam Schuift horizontaal of verticaal Plekken waar een draaiende vleugel in de weg zit
Hefschuifpui Vleugel wordt opgetild en schuift over een rail Grote openingen naar tuin of terras
Vouwwand Panelen vouwen als een harmonica opzij Een gevel die bijna volledig open kan

In een woning combineer je deze types vaak. Een veelgebruikte opstelling is een groot vast raam voor het licht, met daarnaast een draaikiepraam om te luchten. Bij de achtergevel kiezen veel mensen voor een schuifpui of vouwwand, omdat die geen ruimte inneemt als hij openstaat.

Een raam in aluminium, hout of kunststof

Kozijnen en ramen worden in drie hoofdmaterialen gemaakt. Hout heeft een traditionele uitstraling maar vraagt periodiek schilderwerk. Kunststof is betaalbaar en onderhoudsarm, maar de profielen zijn meestal breder. Aluminium is sterk en stijf, waardoor slanke profielen grote glasvlakken kunnen dragen. Dat maakt aluminium bij uitstek geschikt voor schuifpuien, vouwwanden en steellook kozijnen. Moderne aluminium profielen hebben een thermische onderbreking die de koude buitenkant scheidt van de warme binnenkant. Lees ook hoe je warmteverlies door ramen aanpakt met aluminium kozijnen.

Isolatie: wat zegt de Uw-waarde?

De isolatie van een raam wordt uitgedrukt in de Uw-waarde, de warmtedoorgangscoëfficiënt in W/m²K. De “w” staat voor window: de waarde geldt voor het hele raam, dus kozijn en glas samen. Daarnaast kom je de Ug-waarde (alleen het glas) en de Uf-waarde (alleen het frame) tegen.

Hoe lager de Uw-waarde, hoe minder warmte er door het raam weglekt. In het voorbeeld van een energielabel voor woningbouw van de Rijksoverheid zie je hoe de isolatie van ramen meetelt in de energieprestatie van een woning. Bij een renovatie met hoge ambities is een Uw-waarde in de buurt van 1 W/m²K een richtpunt. Enkel glas en oud dubbel glas zitten daar ver boven.

Let bij het vergelijken van offertes op de volgende punten:

  1. Vraag naar de Uw-waarde, niet alleen de Ug-waarde. Een lage glaswaarde zegt weinig als het profiel slecht isoleert.
  2. Kijk naar de afmetingen. Bij grote glasvlakken weegt het glas zwaarder mee, bij kleine ramen het kozijn.
  3. Vraag hoe de aansluiting op de muur wordt afgewerkt. Daar gaat in de praktijk vaak warmte verloren.

Wil je weten wat isolatieglas precies inhoudt? Ons artikel wat is HR++ glas legt uit hoe het werkt en wat het kost. En in waarom investeren in nieuwe ramen loont lees je wat je aan comfort en besparing kunt verwachten.

Het raam en ventilatie

Een nieuw, goed afgedicht raam houdt warmte binnen, maar ook vocht. Daarom moet je bij het vervangen van ramen altijd nadenken over ventilatie. Volgens de Rijksoverheid over het ventileren van je huis moet je dag en nacht voldoende ventilatieroosters en klepraampjes openzetten, en vooral ventileren na koken, douchen en slapen. Alleen luchten, dus de ramen kort wijd openzetten, is volgens de overheid niet voldoende.

Het verschil tussen luchten en ventileren is belangrijk:

  • Luchten is kort en krachtig verversen, bijvoorbeeld een raam tien minuten wijd open.
  • Ventileren is continu een kleine hoeveelheid verse lucht binnenlaten, bijvoorbeeld via een rooster in het kozijn of een kiepstand.

In een oud huis met tochtige ramen gebeurde dat ventileren vanzelf. Vervang je die ramen door goed sluitende exemplaren zonder iets voor ventilatie te regelen, dan stijgt de luchtvochtigheid. Condens op het glas, schimmel in hoeken en een benauwd binnenklimaat zijn het gevolg. Kies daarom bij nieuwe ramen voor een ventilatierooster in het kozijn of zorg dat er een ander ventilatiesysteem in de woning is. Twijfel je of je woning genoeg ventileert, laat dit dan beoordelen door een installateur of energieadviseur voordat je bestelt. Achtergrond vind je in onze gids over de rol van ventilatie in raamontwerp.

Veiligheid: glas en valrisico

Veel mensen kiezen glas op basis van isolatie of uitstraling. Toch bepalen veiligheidseisen vaak welk glas je mag gebruiken. Bij ramen die laag beginnen, zonder of met een lage borstwering, bestaat het risico dat iemand tegen het glas valt of erdoorheen gaat. Gewoon floatglas is dan niet geschikt. In zulke situaties is gehard glas of gelaagd glas nodig.

  • Gehard glas is sterker dan gewoon glas en breekt in kleine, stompe stukjes.
  • Gelaagd glas bestaat uit twee of meer glasplaten met een folie ertussen. Breekt het, dan blijven de scherven aan de folie hangen en blijft de ruit op zijn plaats.

In België zijn de eisen voor glas en valrisico vastgelegd in de norm NBN S 23-002. Buildwise wijst erop dat de juiste beglazing en valbeveiliging tot de meest voorkomende uitdagingen bij buitenschrijnwerk horen. In Nederland gelden eigen veiligheidsvoorschriften. Gaat het om een raam dat tot op de vloer loopt, een raam op een verdieping of een glazen pui in een ruimte waar kinderen spelen, laat dan door je leverancier of aannemer bevestigen welk veiligheidsglas vereist is. Een volledig overzicht staat in onze gids over veiligheidsvoorschriften voor ramen.

Eisen en normen in Nederland en België

Een raam is een bouwproduct, en daar gelden regels voor. Die regels zitten op drie niveaus.

Europees: CE-markering

De Europese Verordening Bouwproducten (CPR) zorgt ervoor dat prestaties van bouwproducten overal in de EU op dezelfde manier worden bepaald. In de NEN-normcast over de CPR wordt uitgelegd dat de overheid eisen stelt aan een bouwwerk, en dat daarna vast moet staan hoe je zo’n prestatie berekent, meet of test. Voor ramen en buitendeuren leidt dat tot een CE-markering met een prestatieverklaring, waarin onder meer isolatie en luchtdoorlatendheid staan.

Nederland: bouwregels en NEN-normen

In Nederland stellen de bouwregels eisen aan uitwendige scheidingsconstructies, waaronder ramen en deuren, op het gebied van constructieve veiligheid, gezondheid en milieu. De NEN-normcommissie Deuren en ramen werkt de productgerelateerde eisen die daaruit volgen uit in normen. Wat dit voor jou als gebruiker betekent, lees je in ons artikel over de wettelijke eisen voor aluminium ramen.

België: NBN B 25-002-1

In België moeten raamprofielen en vliesgevels voldoen aan de norm NBN B 25-002-1:2019. Volgens Buildwise over de prestaties van raamprofielen hangen de eisen voor luchtdichtheid, waterdichtheid en windweerstand af van de windbelastingsklasse van het gebouw. Die klasse wordt bepaald door onder meer de hoogte van het gebouw, de windsnelheid ter plaatse en de ruwheid van het terrein. Een raam op de bovenste verdieping van een gebouw aan de kust moet dus meer kunnen dan een raam op de begane grond in een beschutte straat.

Een norm is formeel geen wet. Toch gelden normen als de regels van de kunst. Bij een geschil, een verzekeringsclaim of een ongeval kijken rechters en deskundigen of het raam aan de norm voldeed. Wie ervan afwijkt, loopt dus een reëel risico.

Subsidie voor nieuwe ramen en isolatieglas

In Nederland kun je als woningeigenaar subsidie krijgen voor isolerende maatregelen. Volgens de Rijksoverheid over subsidie voor isolatie kun je bij verschillende organisaties subsidie aanvragen om je huis te isoleren, ook als vereniging van eigenaren. Voor hoogrendementsglas, zoals HR++, triple glas of vacuümglas, bestaat de ISDE-regeling, uitgevoerd door RVO. Die subsidie is een vast bedrag per m² geplaatst glas.

De voorwaarden en bedragen veranderen regelmatig. Controleer daarom vóór je bestelling bij RVO welke voorwaarden in 2026 gelden, bijvoorbeeld of je een tweede isolatiemaatregel moet combineren en welke isolatiewaarde het glas minimaal moet hebben. Bewaar facturen en productgegevens, want die heb je nodig bij de aanvraag. Meer manieren om je investering terug te verdienen staan in 7 slimme manieren om te besparen met aluminium ramen. Op de pagina hoe kan ik mijn woning isoleren zet de overheid isolatieglas naast vloer-, gevel- en dakisolatie, zodat je ziet welke maatregel in jouw woning het meeste oplevert.

Subsidie voor nieuwe ramen en isolatieglas — overview diagram

Woon je in België, dan gelden regionale premies in Vlaanderen, Wallonië en Brussel. Die verschillen per gewest; raadpleeg de overheid van jouw gewest.

Zo kies je het juiste raam: stap voor stap

  1. Bepaal de functie per opening. Wil je vooral licht, wil je kunnen luchten of wil je naar buiten kunnen lopen? Dat bepaalt of je kiest voor een vast raam, een draaikiepraam of een schuifpui.
  2. Meet de opening. Noteer breedte en hoogte op meerdere punten. Gebruik de kleinste maat en houd rekening met de montagespeling die je leverancier aangeeft.
  3. Kies het glas. Combineer isolatie (HR++ of triple) met de juiste veiligheidsklasse voor de plek van het raam.
  4. Regel de ventilatie. Kies een rooster in het kozijn of controleer of de woning op een andere manier voldoende ventileert.
  5. Let op kleur en profiel. Aluminium is in veel RAL-kleuren leverbaar, ook met een andere kleur binnen en buiten.
  6. Plan de montage. Een raam presteert alleen goed als het luchtdicht en waterdicht wordt aangesloten op de muur. Laat het plaatsen over aan een vakman als je die ervaring niet hebt.
  7. Check de subsidie. Doe dit vóór je bestelt, zodat je zeker weet dat het gekozen glas voldoet.

Wil je de keuze in het grotere geheel zien, lees dan ook waarom ramen vervangen loont in 2026 en onze tips voor thermische optimalisatie.

Onze kijk op het raam

Wij zien dagelijks dat klanten beginnen met de vraag welk raam het mooiste is, en pas later aan de praktische kant denken. Wij adviseren het andersom. Begin bij de functie van elke opening en bij de plek in het huis: hoe hoog zit het raam, moet het open, komt er veel wind op, spelen er kinderen? Daarna volgen glas, kleur en profiel bijna vanzelf.

Onze kijk op het raam — overview diagram

Wat ons betreft is een raam nooit los te zien van zijn kozijn en de aansluiting op de muur. Daarom laten wij klanten hun kozijnen, schuifpuien of vouwwanden online samenstellen met de exacte maten, zodat je direct ziet wat je configuratie kost. Wie wil, komt eerst naar de showroom om de profielen in het echt te zien en persoonlijk advies te krijgen. En omdat een goed raam pas goed is als het goed geplaatst wordt, bieden we in een aantal provincies ook montage aan.

Ons advies: vergelijk niet alleen prijzen, maar vraag elke leverancier naar de Uw-waarde, de glassoort per raam en hoe de montage wordt afgewerkt. Die drie punten bepalen hoe het raam over tien jaar nog presteert.

— Dirk

Ramen en puien op maat bestellen

Bij Aluminiumschuifpuionline stel je je aluminium kozijnen, hefschuifpuien, vouwwanden, steellook kozijnen en vaste kozijnen online samen op maat. Een aluminium hefschuifpui is er vanaf € 1.250, een vouwwand of harmonicapui vanaf € 1.850. Je betaalt een lage aanbetaling en de rest bij levering. In geselecteerde provincies, zoals Zuid-Holland en Gelderland, verzorgen we ook de montage. Bekijk de mogelijkheden voor aluminium kozijnen op maat of kies direct een vast kozijn voor maximaal licht. Vraag vrijblijvend een offerte aan of bereken je prijs meteen via de configurator.

Veelgestelde vragen

Is het de raam of het raam?

Het is het raam. Raam is een onzijdig woord, dus je zegt ook “elk raam” en “dit raam”. Het meervoud is de ramen en het verkleinwoord is het raampje.

Wat is het verschil tussen een raam en een kozijn?

Het kozijn is het vaste frame dat in de muur zit. Het raam of de vleugel is het deel met glas dat in dat kozijn hangt en vaak open kan. In het dagelijks gebruik bedoelen mensen met “het raam” vaak het geheel van kozijn, vleugel en glas.

Welke Uw-waarde is goed voor een raam?

Hoe lager de Uw-waarde, hoe beter het raam isoleert. Bij een ambitieuze renovatie is een waarde rond 1 W/m²K een goed richtpunt. Vraag altijd naar de Uw-waarde van het complete raam, niet alleen naar de waarde van het glas.

Moet ik ventilatieroosters in nieuwe ramen laten plaatsen?

Dat is in de meeste woningen verstandig. Nieuwe ramen sluiten veel beter af dan oude, waardoor de natuurlijke ventilatie via kieren verdwijnt. Zonder roosters of een ander ventilatiesysteem neemt de kans op condens en schimmel toe.

Kan ik subsidie krijgen voor nieuwe ramen?

In Nederland kun je via de ISDE subsidie krijgen voor hoogrendementsglas zoals HR++, triple glas of vacuümglas, als vast bedrag per m² glas. De voorwaarden veranderen regelmatig, dus controleer ze vóór je bestelt bij RVO. In België gelden aparte premies per gewest.

Bronnen

Aanbevelingen

Dit bericht is gepost in Info. Bookmark de link.